Nataša Vukmirović
LINK PLUS

Rad je objavljen u Zborniku radova Devete regionalne konerencije "Životna sredina ka Evropi EnE13“ i prezentovan na konferenciji koja je održana 10. juna 2013. godine u Beogradu, u organizaciji Ambasadora održivog razvoja i životne sredine uz podršku UNPD, u okviru obeležavanja Svetskog dana životne sredine (UNEP) i podrške sektoru životne sredine u procesu približavanja Evropskoj uniji realizacijom projekta "Razvoj ENV.net u zemljama Zapadnog Balkana i Turskoj: unapređenje uticaja građana na proces reformi u sektoru životne sredina kao podrška približavanja EU".

UHVATI – STERILIŠI - VRATI, ZADRŽI ILI UDOMI

Beogradski psi između principa javne komunalne zoohigijene i zaštite dobrobiti životinja

Apstrakt: Sve lokalne samouprave u Republici Srbiji suočavaju se sa problemom napuštenih pasa i mačaka, a u većini opština i gradova ovaj problem se ne rešava na zakonit i human način iako postoji dobar zakonski okvir. Primena neefikasnih metoda, nedostatak političke volje, infrastrukture, stručnih kadrova, ali i edukovanih aktivista predstavljaju glavne prepreke trajnom rešenju tog problema. Lokalna podzakonska akta koja su u Beogradu usvojena 2011. i 2013. godine usklađena su sa Zakonom o dobrobiti životinja i preporukama Svetske organizacije za zdravlje životinja (OIE) i zasnivaju se na načelima dobrobiti životinja, te zaštite zdravlja građana i životne sredine. Ona sadrže sveobuhvatnu analizu načina prevazilaženja problema napuštenih pasa, kao i preporuke koje se tiču ​​zaštite zdravlja ljudi i životinja, edukacije građana, podsticanja odgovornog vlasništva i usvajanja napuštenih pasa. Istovremeno, u praksi i dalje preovladavaju principi komunalne zoohigijene. Takođe, od usvajanja Zakona o dobrobiti životinja, u Beogradu je gotovo u potpunosti izostala saradnja sa organizacijama civilnog društva koje se bave zaštitom dobrobiti životinja i edukacija građana, iako Zakon nalaže koordinisan rad svih zainteresovanih strana, saradnju prilikom usvajanja i sprovođenja odluka u ovoj oblasti i edukaciju građana o značaju dobrobiti životinja.

Ključne reči: napušteni psi, zoohigijena, dobrobit životinja, odgovorno vlasništvo, edukacija, organizacije civilnog društva

1.UVOD

Kontrola brojnosti populacije napuštenih pasa i mačaka predstavlja zajednički problem svih lokalnih samouprava u Srbiji. U poslednjih desetak godina ovom problemu se pridaje veći značaj i stvara se zakonski okvir za uspešno rešavanje tog problema, ali podaci o broju pasa koje zoohigijenske službe hvataju govore da se trend napuštanja pasa ne menja i da ne može da se govori o smanjenju brojnosti njihove populacije. Uzroci održavanja postojećeg stanja nalaze se u neefikasnosti dosadašnjih metoda (pre svega eutanazije napuštenih životinja), nedostatku političke volje, nepostojanju infrastrukture i obučenih kadrova, a delimično i u slabom civilnom sektoru u oblasti zaštite životinja koji karakteriše rad van bilo kakvog sistema i zakonskog okvira, nedostatak edukovanih aktivista i volonterski rad koji se svodi na zbrinjavanje i udomljavanje napuštenih životinja.

Od 2009. godine u Beogradu[1] je došlo do promena u ovoj oblasti koje su započete vraćanjem nadležnosti nad Veterinarskom stanicom Beograd, danas Veterinarskom ustanovom „Veterina Beograd“ koja obavlja sve poslove u oblasti zoohigijene u ime grada Beograda. U oktobru 2009. godine otvoren je gradski Centar za sterilizaciju sa prihvatilištem za pse u Rakovici, čime su stvoreni osnovni uslovi da se kontrola brojnosti napuštenih životinja sprovodi na zakonit i human način. Sprovođenjem drugih mera usklađenih sa principima zaštite dobrobiti životinja i usvajanjem modernih podzakonskih akata, grad Beograd je učinio određene pomake u ovoj oblasti, ali je istovremeno (u drugoj polovini 2011. i u prvoj polovini 2012. godine) sproveo i masovno sklanjanje napuštenih pasa u gradska prihvatilišta velikih kapaciteta, u skladu sa zastarelim principima javne komunalne zoohigijene. Organizacije civilnog društva i brojni samostalni volonteri u ovoj oblasti izrazili su svoje protivljenje, insistirajući na sprovođenju Strategije rešavanja problema nevlasničkih pasa i mačaka na teritoriji grada Beograda, organizujući nekoliko protesta i upućujući brojne dopise nadležnom Sekretarijatu za stambene i komunalne poslove – Sektoru za zoohigijenu.     

2.ZAKONSKI OKVIR

Oblast veterine i zaštite dobrobiti životinja u Srbiji ozbiljnije počinje da se zakonski uređuje u skladu sa evropskim i svetskim regulativama i standardima tek od 2005. godine usvajanjem Zakona o veterinarstvu ("Službeni glasnik RS" br. 91/05 i 30/10), niza podzakonskih propisa i konačno Zakona o dobrobiti životinja koji je usvojen tek 2009. godine ("Službeni glasnik RS" br. 41/09). Pravna zaštita dobrobiti životinja značajno je unapređena i potvrđivanjem Evropske konvencije o zaštiti kućnih ljubimaca, 2010. godine. 

Lokalni ekološki akcioni planovi (LEAP) mnogih lokalnih samouprava u Srbiji bave se i rešavanjem problema napuštenih životinja na njihovoj teritoriji i neki od njih su promovisali evropske standarde dobrobiti napuštenih životinja iako su nastajali gotovo deceniju pre usvajanja Zakona o dobrobiti životinja Republike Srbije. Međutim, tek usvajanjem Zakona o dobrobiti životinja odlučno je odbačena eutanazija zdravih napuštenih životinja kao metod kontrole brojnosti njihove populacije, u skladu sa stavom Svetske zdravstvene organizacije koja naglašava da je eutanazija napuštenih životinja najneefikasnija mera kontrole njihove brojnosti.

Sporo usaglašavanje propisa i nemogućnost njihove primene najčešći su izgovori organa lokalnih samouprava zbog održavanja postojećeg stanja u vezi sa problemom napuštenih pasa i mačaka. Tek usvajanjem Pravilnika o uslovima koje moraju da ispunjavaju prihvatilišta i pansioni za životinje ("Službeni glasnik RS" br. 19/12) u martu 2012. godine zvanično je prestao da važi Pravilnik o uslovima i merama za humano hvatanje i uništavanje pasa i mačaka lutalica ("Službeni glasnik RS" br. 29/94) iako je još Zakon o veterinarstvu obavezao lokalne samouprave da zbrinjavaju, a ne da ubijaju napuštene životinje.

Članovi 54, 66. i 67. Zakona o dobrobiti životinja obavezuju lokalne samouprave da urede oblast držanja i način izvođenja kućnih ljubimaca i da zbrinjavaju napuštene kućne ljubimce. Član 54. Zakona nalaže da organi jedinica lokalne samouprave izrade i sprovode program kontrole i smanjenja populacije napuštenih životinja prema specifičnostima sredine.

U septembru 2011. godine usvojena je nova Odluka o držanju domaćih životinja i kućnih ljubimaca, kao i Strategija rešavanja problema nevlasničkih pasa i mačaka na teritoriji grada Beograda ("Službeni list grada Beograda" br. 37/11). Program kontrole i smanjenja populacije napuštenih pasa i mačaka na teritoriji grada Beograda usvojen je u januaru 2013. godine.

Nova zakonska, kao i podzakonska akta usvojena u Beogradu predstavljaju moderne propise utemeljene na načelima zaštite dobrobiti životinja, te zaštite zdravlja građana i životne sredine, što je u skladu sa preporukama Svetske organizacije za zdravlje životinja (OIE) da programi kontrole brojnosti populacije napuštenih životinja moraju da uzimaju u obzir ne samo zdravlje građana, nego i dobrobit životinja i da se zasnivaju na humanim metodima, pre svega sterilizaciji/kastraciji, kao i Deklaracijom o kontroli brojnosti populacije pasa u Evropskoj uniji (0026/2011) koju je Evropski parlament usvojio u oktobru 2011. godine, a koja nalaže da države članice EU usvoje sveobuhvatne strategije za kontrolu brojnosti populacije pasa. Takve strategije treba da počivaju na odgovornom vlasništvu, trajnom obeležavanju pasa i mačaka mikročipom i registraciji, vakcinaciji protiv besnila i sterilizaciji. Propisi u oblasti veterinarstva i dobrobiti životinja u Srbiji sadrže iste principe.

3.BEOGRAD I BEOGRADSKI PSI

Strategija rešavanja problema nevlasničkih pasa i mačaka na teritoriji grada Beograda nastala je u cilju usaglašavanja s evropskim standardima i aktuelnim zakonodavstvom, uzimajući u obzir specifičnosti sredine. Zasniva se na metodu CNR (catch-neuter-release, uhvati-steriliši-vrati) koji podržavaju vodeće međunarodne organizacije za zaštitu životinja WSPA (The World Society for the Protection of Animals), RSPCA (Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals International), IFAW (International Fund for Animal Welfare), HSI (Humane Society International) , kao i Svetsko udruženje veterinara male prakse (World Small Animal Veterinary Association) i Savez za kontrolu besnila (The Alliance for Rabies Control). Propis sadrži i sveobuhvatnu analizu načina prevazilaženja problema nevlasničkih pasa i mačaka, kao i preporuke koje se tiču ​​zaštite zdravlja ljudi i životinja, edukacije građana, podsticanja odgovornog vlasništva i usvajanja napuštenih životinja.

Strategijom je predviđeno da se napušteni psi i mačke nakon sterilizacije, čipovanja, vakcinacije protiv besnila i čišćenja od parazita vraćaju na staništa na kojima su uhvaćeni, nakon čega brigu o njima preuzimaju građani, kao i da se u prihvatilištima malih kapaciteta (mini azili) zadržavaju samo stare i slabe životinje čiji opstanak na ulici je ugrožen, te psi koji su ujeli ljude. Psi i mačke koji su prošli program sterilizacije, čipovanja i vakcinacije vraćaju se na svoja staništa, gde čuvaju teritoriju od dolaska novih nesterilisanih jedinki. U idealnim uslovima, kada država sprovodi mere protiv napuštanja (kontrola vlasnika pasa i mačaka, odnosno kontrola čipovanja i registracije kućnih ljubimaca, obezbeđivanje besplatnih sterilizacija, destimulacija držanja nesterilisanih pasa i mačaka, kontrola odgajivačnica i ilegalne odgajivačke delatnosti, sprovođenje kaznenih odredbi i edukacija građana, naročito vlasnika pasa i mačaka), dolazi do naglog opadanja brojnosti napuštenih životinja i trajnog rešenja problema.

U Beogradu je program sterilizacije, čipovanja i vakcinacije napuštenih pasa započet 2006. godine, nakon usvajanja Strategije rešavanja problema pasa lutalica na teritoriji grada Beograda, uz brojne probleme i nepravilnosti. Program je u pravom smislu reči počeo da se sprovodi tek u novembru 2009. godine kada je započeo sa radom gradski Centar za sterilizaciju u Rakovici. Istovremeno, grad Beograd je potpisao i ugovor sa Fakultetom veterinarske medicine koji je na taj način uključen u sprovođenje programa masovne sterilizacije napuštenih pasa.

Program sterilizacije napuštenih mačaka počeo je da se sprovodi u Beogradu tek u aprilu 2012. godine, u skladu sa Strategijom iz 2011. godine, ali se problem napuštenih mačaka još uvek ignoriše. Razlog tome treba tražiti u stavu građana koji vrše veliki pritisak na nadležne da se psi sklone s ulice i malom broju građana koji vrše pritisak da vlast reši problem napuštenih mačaka. Zanimljiv je zvanični podatak da je na teritoriji svih beogradskih opština 2011. godine izbrojano 15 000 pasa koji žive na ulici, a da nezvanične procene govore da na beogradskim ulicama živi oko 150 000 mačaka.

Ignorisanje problema napuštenih mačaka i intenzivno sklanjanje napuštenih pasa u prihvatilišta izuzetno velikih kapaciteta (u gradskom prihvatilištu Zemun smešteno je više od 1200 pasa, a ukupno je u gradska prihvatilišta smešteno gotovo 4000 pasa) u toku 2011. i 2012. godine govori da se Beograd kao lokalna samouprava nije opredelio za zbrinjavanje napuštenih životinja u prihvatilišta da bi zaštitio njihovu dobrobit[2], nego zato što je, najviše zbog pritiska građana, sproveo mere u skladu sa principima javne komunalne zoohigijene[3], iako su poznate činjenice da sklanjanje napuštenih pasa sa ulica u proteklim decenijama nije dovelo do rešenja i da, s obzirom da danas sve više građana nabavlja psa ili mačku kao kućnog ljubimca, broj napuštenih pasa i mačaka raste.

S druge strane, u Beogradu je stvorena infrastruktura za rešavanje problema napuštenih životinja. Veterinarska ustanova „Veterina Beograd“ nasledila je od nekadašnje Veterinarske stanice Beograd karantin u Ovči i nekoliko veterinarskih ambulanti. Služba komunalne zoohigijene je reformisana i modernizovana nakon 2009. godine. U Centru za sterilizaciju koji je izgrađen 2009. godine postoji i edukativni centar čiji kapaciteti gotovo da nisu korišćeni. Izgrađena su četiri nova prihvatilišta za napuštene pse. U januaru 2012. godine počela je sa radom Hitna pomoć za životinje koja napuštene pse i mačke zbrinjava i leči besplatno. U cilju pospešivanja odgovornog vlasništva, Grad je potpisao ugovor sa privatnim veterinarskim ambulantama koje vrše besplatno čipovanje i prvu vakcinaciju protiv besnila vlasničkih pasa, kao i subvencionisanu sterilizaciju vlasničkih ženki pasa. Beograd sprovodi i projekat kontrole sankcionisanja neodgovornih vlasnika pasa koji podrazumeva proveru čipovanja i vakcinacije protiv besnila vlasničkih pasa od strane ovlašćenih veterinara (na javnim površinama), ali samo u deset centralnih gradskih opština, iako je problem napuštenih životinja vidljiviji u prigradskim opštinama.

Odluka o držanju domaćih životinja i kućnih ljubimaca na teritoriji grada Beograda uvela je nove slobode za vlasnike kućnih ljubimaca, ograničavajući broj kućnih ljubimaca zaštitom njihove dobrobiti, predviđajući mogućnost stvaranja pet friendly prostora u gradu, šetanje psa bez povoca u drugom delu dana, slobodno korišćenje lifta i tako dalje. Izmenom Odluke o javnom linijskom prevozu putnika na teritoriji grada Beograda dozvoljena je mogućnost prevoza mačaka i pasa do visine 40cm, ali u transporterima i u određeno vreme. Uvođenje pasa vodiča u vozila javnog prevoza bilo je dozvoljeno od ranije.

Međutim, pored nabrojanih pozitivnih promena u Beogradu, nedostatak političke volje da se odnos prema napuštenim životinjama suštinski menja najviše se vidi u odsustvu saradnje sa organizacijama civilnog društva u ovoj oblasti i izostanku edukacije građana.

4.ORGANIZACIJE CIVILNOG DRUŠTVA I BEOGRADSKI PSI

Na teritoriji grada Beograda registrovano je više od 30 udruženja za zaštitu životinja, od kojih je oko 20 aktivno u ovoj oblasti, i to najviše kroz aktivnosti koje podrazumevaju zbrinjavanje i udomljavanje. I pored mera koje Beograd sprovodi, na ulicama se neprestano pojavljuju novi napušteni neželjeni štenci i mačići koje nadležna veterinarska ustanova nije u mogućnosti da zbrine, tako da je uloga udruženja i samostalnih aktivista koji ih zbrinjavaju i dalje veoma značajna. Oko deset beogradskih udruženja ima prihvatilište za napuštene životinje različitih kapaciteta, ali samo dva su ranije bila registrovana, a još uvek nijedno nije registrovano u skladu sa novim Pravilnikom o uslovima koje moraju da ispunjavaju prihvatilišta i pansioni za životinje.

Nekoliko beogradskih udruženja poštuje obaveze predviđene Zakonom o dobrobiti životinja koje podrazumevaju rad na jačanju svesti o značaju dobrobiti životinja kroz edukaciju i rad sa drugim zainteresovanim stranama (od kojih su za problem napuštenih životinja lokalne samouprave najvažniji sagovornik) u procesu donošenja i sprovođenja odluka u ovoj oblasti. Svega nekoliko udruženja ima svoj sajt i edukativne aktivnosti, a značajan je i podatak da su samo četiri udruženja dostavila primedbe na Nacrt Programa kontrole i smanjenja populacije napuštenih pasa i mačaka na teritoriji grada Beograda, dok je nešto veći broj udruženja dostavio primedbe na Nacrt Odluke o držanju domaćih životinja i kućnih ljubimaca.   

Država još uvek ne prepoznaje zaštitu životinja kao aktivnost od javnog interesa, a pozitivnu promenu unela je Kancelarija za saradnju sa civilnim društvom koja je 2012. godine uvrstila zaštitu životinja na spisak aktivnosti civilnog sektora. Grad Beograd nije ostvario značajniju saradnju sa udruženjima, niti je u proteklom periodu bilo mogućnosti da se udruženja uvedu u sistem i zakonske okvire jer, na primer, nije raspisan nijedan konkurs za finansiranje projekata udruženja za zaštitu životinja. Udruženja koja imaju prihvatilišta ili drže veći broj životinja u dvorištima svojih članova, dobijala su hranu za životinje, a jedno vreme im je Grad plaćao i veterinarske troškove. Od 2013. godine predviđeno je da pomoć dobijaju samo registrovana prihvatilišta.

Udruženja za zaštitu životinja u većem broju imaju iskustvo u organizovanju akcija udomljavanja napuštenih životinja, ali nijedno nije bilo konsultovano, niti uključeno u gradsku kampanju promovisanja odgovornog vlasništva i udomljavanja „Najbolji prijatelj“ (traje od maja 2011. godine), a umesto udruženja, angažovana je marketinška agencija. Kampanja je prošla gotovo nezapaženo, a kako nadležni sekretarijat i veterinarska ustanova ne obaveštavaju udruženja o svojim aktivnostima i planovima, pojedina udruženja nisu ni znala da je kampanja u toku, sve dok nije počela jesenja akcija udomljavanja pasa iz gradskih prihvatilišta 2012. godine. Udruženja nisu bila pozvana da pomognu kao volonteri tokom samog udomljavanja, a nisu imala ni mogućnost da dovode životinje o kojima brinu i udome ih. „Veterina Beograd“ učestvovala je tokom 2012. godine u tri akcije udomljavanja koje su organizovala udruženja, dva puta su doveli pse iz gradskih prihvatilišta i udomili ih, a treći put su besplatno čipovali i vakcinisali udomljene mačke.

Istovremeno, udruženja i samostalni aktivisti glasno su izražavali svoj revolt zbog odvođenja većeg broja pasa u gradska prihvatilišta jer su mnogi od tih pasa već nekoliko godina živeli na ulici, zahvaljujući aktivistima koji su brinuli o njima u skladu sa beogradskom Strategijom. Situacija se smirila tek nakon što su sva mesta u novim prihvatilištima popunjena pa je obustavljeno zadržavanje velikog broja pasa u prihvatilištima i nakon što je ponovo počeo da se sprovodi program po metodu uhvati-steriliši-vrati, uz zadržavanje samo određenih kategorija pasa.

Udomljavanje pasa iz gradskih prihvatilišta omogućeno je za pse iz dva najveća gradska prihvatilišta, Rakovica i Zemun, a fotografije pasa iz svih prihvatilišta mogu se videti na sajtu „Veterine Beograd“. U karantinu Ovča boravi nekoliko desetina mačaka, od kojih su neke nanele povrede građanima, a neke su tamo smeštene nakon operacije u Hitnoj pomoći za životinje. Njihove fotografije takođe se nalaze na sajtu, a dosad nije preduzeto ništa da bi se pronašao dom za njih.  

Program kontrole i smanjenja populacije napuštenih pasa i mačaka na teritoriji grada Beograda koji je usvojen u januaru 2013. godine predviđa uključivanje udruženja i građana u proces rešenja problema napuštenih životinja kroz starateljstvo napuštenih životinja (briga o psima i mačkama koji su vraćeni na stanište nakon sterilizacije) i edukaciju građana. Dosad nije bilo volje da se uspostavi dijalog vlasti i civilnog sektora u ovoj oblasti, tako da nije moguće realno proceniti značaj uloge udruženja za zaštitu životinja, s tim što je moguće pretpostaviti da nije realna procena beogradskih vlasti da je uloga udruženja beznačajna. Ne postoji mogućnost zvaničnog obrazovanja u ovoj oblasti, ali većina udruženja ima dugogodišnje iskustvo u ovoj oblasti koje ne treba zanemarivati.

5.ZAKLJUČAK

Procenjuje se da čak 75% svetske populacije pasa nema vlasnika, kao i da je oko 70% napuštenih pasa nekad imalo vlasnika. Ruski biolog Andrej Pojarkov (Andrei Poyarkov) koji se već 30 godina bavi proučavanjem populacije uličnih pasa u Moskvi tvrdi da je samo 3% pasa sposobno da na ulici preživi dovoljno dugo da bi uopšte imalo potomke i da zapravo neodgovorni vlasnici pse konstantno izbacuju iz svojih domova, tako da je procenat direktno napuštenih pasa 97%. Ovaj podatak dovoljno govori o neefikasnosti eutanazije zdravih napuštenih životinja u zemljama u kojima postoji veliki broj neodgovornih građana koji pse udomljavaju samo privremeno i potom ih izbacuju na ulicu.

Zakon o dobrobiti životinja obavezuje lokalne samouprave da usvoje i sprovode programe kontrole i smanjenja brojnosti napuštenih pasa i mačaka, u skladu sa specifičnostima sredine, a specifičnost svih opština i gradova u Srbiji jesu neodgovorni vlasnici pasa i mačaka koji svoje kućne ljubimce izbacuju na ulicu ili im dozvoljavaju da se nekontrolisano razmnožavaju, pa njihove neželjene potomke izbacuju na ulicu. Najveći broj napuštenih životinja jesu psi mešanci i domaće mačke jer se oni u većini slučajeva drže bez ikakve kontrole.

Beograd je prva lokalna samouprava koja je sprovela određene mere za trajno rešavanje problema napuštenih pasa i mačaka, ali bez podrške državne uprave koja nije zainteresovana za sprovođenje mera protiv napuštanja koje bi dovele do sistemskog rešenja.   

Beogradska podzakonska akta bave se i uzrocima problema i nude načine za njegovo prevazilaženje. Strategija rešavanja problema nevlasničkih pasa i mačaka na teritoriji grada Beograda sadrži smernice za pisanje drugih propisa čije sprovođenje bi dovelo do trajnog rešenja problema napuštenih životinja u Srbiji. Zanimljivo je da je beogradska Strategija usvojena mesec dana pre usvajanja Deklaracije o kontroli brojnosti populacije pasa u Evropskoj uniji koju je Evropski parlament usvojio u oktobru 2011. godine i koja za Srbiju nije obavezujuća. Usvajanje te Deklaracije za EU predstavlja prvi korak ka usvajanju zajedničke zakonske regulative u oblasti zaštite životinja, a ona sadrži iste principe kao beogradska Strategija – odgovorno vlasništvo kao uslov kontrole brojnosti napuštenih životinja: čipovanje, vakcinacija, sterilizacija pasa i mačaka i edukacija vlasnika.

Zakon o veterinarstvu je uveo obavezu trajnog obeležavanja pasa mikročipom, ali dosad nisu sprovedene mere kontrole i sankcionisanja vlasnika pasa koji ne poštuju tu zakonsku obavezu. Ista obaveza odnosi se na mačke tek od marta 2012. godine. Ukoliko bi određene nadležnosti republičkih veterinarskih inspektora koji imaju isključivu nadležnost u nadgledanju sprovođenja propisa u oblasti veterine i dobrobiti životinja bile prenete na ovlašćene veterinare i komunalnu policiju, kontrola ove zakonske obaveze mogla bi da se vrši na ozbiljan i organizovan način, u cilju rešavanja problema napuštenih životinja. Ozbiljna kampanja koja bi promovisala usvajanje napuštenih pasa mešanaca i domaćih mačaka mogla bi da doprinese smanjenju broja životinja koje žive na ulici, kao i kontrola u oblasti odgajivačke delatnosti.

Sprovođenje metoda CNR kao prelaznog rešenja je neophodno, s obzirom da je nemoguće smestiti sve napuštene životinje u prihvatilišta sve dok se ne zaustavi masovno napuštanje pasa i mačaka koji neprestano zauzimaju mesto životinja koje su sklonjene sa svojih uličnih staništa. Za uspešno sprovođenje CNR metoda neophodno je angažovanje većeg broja građana koji bi brinuli o napuštenim životinjama. Najveći propust glavnog grada bilo je odstupanje od principa Strategije rešavanja problema nevlasničkih pasa i mačaka na teritoriji grada Beograda i sklanjanje više hiljada pasa sa njihovih staništa, usled čega je došlo do stvaranja jaza između aktivista i nadležnog sekretarijata i veterinarske ustanove kojima je pomoć građana neophodna sve dok se sprovodi program sterilizacije i vraćanja pasa na staništa. Saradnja sa organizacijama civilnog društva doprinela bi efikasnijem sprovođenju mera, a edukaciju građana moguće je sprovesti samo u saradnji sa udruženjima za zaštitu životinja i veterinarskim udruženjima.

CATCH – NEUTER - RETURN, KEEP OR REHOME

Belgrade stray dogs caught between the principles of public animal hygiene and animal welfare

Abstract: Local governments in Serbia are faced with the problem of stray dogs and cats, and in most cities and municipalities this problem is not solved in a lawful and humane manner, although there is a good legal framework. Inefficient methods, the lack of political will, the lack of infrastructure, skilled personnel and also trained activists are the main obstacles to a lasting solution of the problem. Local bylaws adopted in Belgrade in 2011 and 2013 are harmonised with the Animal Welfare Act and the recommendations of the World Organization for Animal Health (OIE) and are based on the principles of animal welfare and protection of public health and the environment. They contain a comprehensive analysis of the ways to overcome the problem of stray dogs, and recommendations concerning the protection of human and animal health, education, promotion of responsible ownership and adoption of abandoned dogs. At the same time, principles of public animal hygiene are still prevalent in practice. Also, since the adoption of the Animal Welfare Act, there was almost no cooperation between Belgrade government and civil society organisations dealing with animal welfare and there was no education of citizens.

Key words: stray dogs, public animal hygiene, animal welfare, responsible ownership, education, civil society organisations

[1] Grad Beograd vrši nadležnosti opštine i grada, u skladu sa članom 8. Zakona o glavnom gradu.

[2] Zaštita dobrobiti pasa i mačaka podrazumeva da im se obezbedi adekvatna ishrana i voda, udoban smeštaj, život bez boli, ozleda i bolesti, mogućnost izražavanja prirodnog ponašanja i život bez straha i opasnosti, u skladu sa Zakonom o dobrobiti životinja.

[3] Zakon o komunalnim delatnostima u članu 3. definiše delatnost zoohigijene: „hvatanje, zbrinjavanje, veterinarska nega i smeštaj napuštenih i izgubljenih životinja (pasa i mačaka) u prihvatilišta za životinje, lišavanje života za neizlečivo bolesne i povređene napuštene i izgubljene životinje, kontrola i smanjenje populacije napuštenih pasa i mačaka, neškodljivo uklanjanje leševa životinja sa površina javne namene do objekata za sakupljanje, preradu ili uništavanje otpada životinjskog porekla, sprovođenje mera kontrole i smanjenja populacije štetnih organizama, glodara i insekata sprovođenjem mera dezinfekcije, dezinsekcije i deratizacije na površinama javne namene“.

Stručni članci

  • Razlozi za izricanje malog broja osuđujućih presuda učiniocima krivičnog dela ubijanja i zlostavljanja životinja +

    Razlozi za izricanje malog broja osuđujućih presuda učiniocima krivičnog dela ubijanja i zlostavljanja životinja Opširnije...
  • Uloga civilnog sektora u povezivanju lokalnih i nacionalnih epidemioloških izazova +

    Uloga civilnog sektora u povezivanju lokalnih i nacionalnih epidemioloških izazova Opširnije...
  • Terapeutski uticaj kućnih ljubimaca na zdravlje ljudi +

    Terapeutski uticaj kućnih ljubimaca na zdravlje ljudi Opširnije...
  • Aflatoksin u hrani i hrani za životinje je ozbiljna pretnja za zdravlje +

    Aflatoksin u hrani i hrani za životinje je ozbiljna pretnja za zdravlje Opširnije...
  • Trovanje životinja –veterinarsko medicinski i krivično pravni aspekti +

    Trovanje životinja –veterinarsko medicinski i krivično pravni aspekti Opširnije...
  • Bihevioristika - uloga i značaj za veterinarsku medicinu i dobrobit životinja +

    Bihevioristika - uloga i značaj za veterinarsku medicinu i dobrobit životinja Opširnije...
  • Uključivanje životinja u programe rada sa osuđenim licima +

    Uključivanje životinja u programe rada sa osuđenim licima Opširnije...
  • Uhvati – steriliši - vrati, zadrži ili udomi +

    Uhvati – steriliši - vrati, zadrži ili udomi Opširnije...
  • Uporedna analiza odštetnih zahteva i ujeda pasa +

    Uporedna analiza odštetnih zahteva i ujeda pasa Opširnije...
  • Trovanje pasa – odnos između krivičnog dela ubijanja i zlostavljanja životinja iz člana 269. Krivičnog zakonika i krivičnog dela izazivanja opšte opasnosti iz člana 278. Krivičnog zakonika +

    Trovanje pasa – odnos između krivičnog dela ubijanja i zlostavljanja životinja iz člana 269. Krivičnog zakonika Opširnije...
  • 1
  • 2