Nataša Vukmirović
Link plus
24.4.2016.
Rad nije dozvoljeno objavljivati u medijima bez dogovora sa autorkom

Krivično delo Ubijanje i zlostavljanje životinja uvedeno je u krivično pravo Republike Srbije u januaru 2006. godine, otkad se vode i statistički podaci o ovom krivičnom delu, a koji obuhvataju zbirno izražene podatke o broju prijavljenih, optuženih i osuđenih učinioca krivičnog dela iz člana 269. Krivičnog zakonika Republike Srbije. Statistički podaci objavljuju se u biltenima i saopštenjima Republičkog zavoda za statistiku Srbije i dostupni su na sajtu ovog zavoda. 

Naučna saradnica Instituta za kriminološka i sociološka istraživanja dr Ana Batrićević u naučnom radu Krivično delo ubijanja i zlostavljanja životinja u Srbiji – zvanične pravosudne statistike objavila je analizu statističkih podataka od 2006. do 2012. godine. Podaci o samom krivičnom delu mogu se pronaći u navedenom radu.

U ovom radu analiziramo i statističke podatke za 2013. i 2014. godinu jer će podaci za 2015. godinu biti dostupni tek krajem decembra 2016. godine. Podaci pokazuju da je postojao trend rasta broja prijavljenih punoletnih učinilaca ovog krivičnog dela u prvih šest godina, da je došlo do pada broja prijavljenih lica u 2012. i 2013. godini, i da je broj prijavljenih lica ponovo porastao 2014. godine. Broj osuđenih lica rastao je u prve četiri godine od uvođenja krivičnog dela Ubijanje i zlostavljanje životinja u naše krivično pravo, a potom je broj osuđenih lica varirao, ali broj osuđenih lica nijedne godine nije bio veći od 25% od ukupnog broja prijavljenih lica.

Krivicno delo Ubijanje i zlostavljanje zivotinja

Tokom 2013. godine za krivično delo ubijanja i zlostavljanja životinja prijavljeno je 165 punoletnih lica, a osuđeno je 30. Kazna zatvora izrečena je u 5 slučajeva, novčana kazna izrečena je u 11 slučajeva, a uslovna osuda u 14 slučajeva.

Tokom 2014. godine, prijavljeno je 200 punoletnih lica, a osuđeno 25, od čega 6 na zatvorsku kaznu, dok je novčana kazna izrečena u 9 slučajeva, uslovna osuda takođe u 9 slučajeva, a u dva slučaja izrečena je sudska opomena.

Novčane kazne izrečene su u iznosu od 10 000 do 100 000 dinara, osim što je jedna novčana kazna 2014. godine izrečena u iznosu između 100 000 i 200 000 dinara.

Iako se beleži trend blagog porasta broja izrečenih zatvorskih kazni, analiza statističkih podataka svedoči o izuzetno blagoj kaznenoj politici kada je u pitanju krivično delo ubijanja i zlostavljanja životinja.

U dostupnim statističkim podacima ne vide se važne činjenice koje govore o problemima u ovoj oblasti koji doprinose da broj prijavljenih i osuđenih lica bude veoma ograničen. Razlozi za postojanje malog broja prijavljenih i osuđenih lica za krivično delo ubijanja i zlostavljanja životinja su mnogobrojni.

Portparolka Osnovnog javnog tužilaštva u Beogradu Leposava Vujanović u razgovoru sa novinarima novinske agencije Tanjug istakla je krajem januara 2016. godine da je anonimnost najveći problem u procesuiranju učinilaca krivičnih dela kada je u pitanju krivično delo Ubijanje i zlostavljanje životinja i apelovala je na građane da prijavljuju nasilje nad životinjama veterinarskoj inspekciji, policiji i tužilaštvu. Ona je tom prilikom istakla i da je najveći problem neinformisanost građana i građanki po pitanju krivičnog dela Ubijanje i zlostavljanje životinja.

Članak i snimak razgovora možete da pronađete na adresi

Međutim, podaci kojima raspolažemo govore da građani/-ke i organizacije civilnog društva podnose krivične prijave javnim tužilaštvima u Republici Srbiji protiv poznatih učinilaca krivičnog dela iz člana 269. Krivičnog zakonika RS i da se suočavamo sa nezainteresovanošću i neodgovarajućom informisanosti i reakcijom državnih organa.

Navešćemo samo jedan primer. Prvo osnovno javno tužilaštvo u Beogradu, dve godine nakon podnošenja krivične prijave protiv poznatog učinioca krivičnog dela koji je svog psa zlostavljao do smrti, obavestilo nas je da je donelo “odluku da nema osnove za dalje postupanje javnog tužioca, jer je u konkretnom slučaju nastupila zastarelost krivičnog gonjenja navedenog krivičnog dela, shodno čl.103. st.1. tač. 7. Krivičnog zakonika Republike Srbije”. Zastarelost je nastupila dve godine od izvršenja krivičnog dela za koje se po zakonu može izreći kazna zatvora do jedne godine ili novčana kazna – jer poziv nije mogao da bude uručen okrivljenom! Iako se radilo o licu koje je prijavljeno za više krivičnih dela i koje je poznato policiji i tužilaštvu, nije privedeno, optuženo niti osuđeno, iako su uz krivičnu prijavu predati svi relevantni dokazi i navedeni su svedoci koji su mogli da pomognu u istrazi.

Broj prijavljenih punoletnih lica za ovo krivično delo na godišnjem nivou ne prelazi 200, a oko polovine prijavljenih lica je anonimno (podaci za 2013. i 2014. godinu). Obe okolnosti utiču u značajnoj meri da broj osuđenih učinioca bude veoma ograničen, ali nisu jedine koje imaju uticaj na postojeću situaciju. Kao organizacija civilnog društva koja se zalaže da se nasilje nad životinjama prepozna kao ozbiljan društveni problem i koja svakodnevno komunicira sa građanima koji imaju saznanja i koji žele da prijave ili su prijavili krivično delo ubijanja i zlostavljanja životinja, želimo da ukažemo da su razlozi za mali broj prijavljenih lica i za izricanje malog broja osuđujućih presuda učiniocima krivičnog dela ubijanja i zlostavljanja životinja raznovrsni i da uključuju sledeće probleme:

1.     Policija obeshrabri osobe koje prijavljuju krivično delo Ubijanje i zlostavljanje životinja, upućuje ih na komunalnu policiju, zoohigijensku službu, udruženja za zaštitu životinja i stoga veliki broj dela ostaje neprijavljen jer građani budu zbunjeni i često odustaju od daljeg prijavljivanja. Građani nas veoma često kontaktiraju i traže pomoć u podnošenju prijave nakon takvog iskustva sa policijom.

2.     Građani koji pozivaju policiju dobiju odgovor da policija nije nadležna ili da nema slobodnih policijskih službenika koji mogu da izađu na lice mesta i građani najčešće tu prekidaju svoje aktivnosti. Iako je situacija u tom pogledu najpovoljnija u Beogradu, čak i u Beogradu se događaju ove dve situacije i autorka ovog teksta je i sama to doživela. Građani koji nisu spremni da insistiraju da policija postupi po zakonu, ovde završavaju svoju aktivnost.

3.     Kada je u pitanju zlostavljanje životinje bez smrtnog ishoda, najčešće se delo kvalifikuje kao prekršaj, a ne kao krivično delo.

4.     Prekršajni sudovi su poseban problem, jer dolazi do zastarevanja ili se licima koja su prijavljena za prekršaj zlostavljanje ili napuštanje životinje ne izriču kazne. U Novom Sadu je prošle godine vlasnik koji je napustio psa kažnjen novčanom kaznom u iznosu od samo 5000 dinara. Troškovi zbrinjavanja napuštenog psa koje plaća lokalna samouprava su višestruko veći.

5.     Prekršajni sudovi izriču kazne osobama koje hrane napuštene pse i mačke. U Beogradu je prekršajni sudija izrekao kaznu osobi koja je nahranila napuštenu mačku koja je ušla i boravila u hodniku stambene zgrade - navedeno je da je on držao mačku u zajedničkim prostorijama. Iako na prvi pogled ova tema nije u direktnoj vezi sa krivičnim delom ubijanja i zlostavljanja životinja, kažnjavanje humanih građana/-ki koje brinu o životinjama stvara atmosferu u društvu koja može da utiče da veći broj ljudi smatra da je human odnos prema životinjama društveno nepoželjan, što može da ima izuzetno negativan uticaj na tolerantan odnos prema nasilju prema životinjama.

6.     Kada su u pitanju nepoznati učinioci krivičnog dela ubijanja i zlostavljanja životinja, javni tužioci ne sprovode istragu.

7.     Kada je u pitanju trovanje životinja na površini javne namene, postoji problem da se kvalifikuje delo, pa je npr. u jednom slučaju u Novom Sadu kvalifikovano kao krivično delo Zagađenje životne sredine, iako postoji mišljenje i naučni rad Trovanje životinja –veterinarsko medicinski i krivično pravni aspekti u kojem autori objašnjavaju da se radi o dva krivična dela - Ubijanje i zlostavljanje životinje i Izazivanje opšte opasnosti.

8.     Najveći problem s kojim se kao organizacije civilnog društva suočavamo jeste da se krivične prijave za masovno ubijanje i zlostavljanje pasa i mačaka u prihvatilištima lokalnih samouprava odbacuju u osnovnim javnim tužilaštvima bez obrazloženja, a viša tužilaštva ne usvajaju prigovore. Statistički podaci Republičkog zavoda za statistiku su izraženi zbirno i ne prikazuju da li se radi o fizičkim ili pravnim licima. Na osnovu uvida u podatke o radu drugih organizacija i na osnovu krivičnih prijava koje smo kao organizacija podneli osnovnim javnim tužilaštvima u više lokalnih samouprava, možemo da kažemo da se krivične prijave zbog ubijanja i zlostavljanja nekoliko desetina, nekoliko stotina pa čak i nekoliko hiljada napuštenih pasa godišnje podnose protiv pravnog lica (javnog komunalnog preduzeća i veterinarske ambulante), odgovornog lica u pravnom licu i doktora veterinarske medicine kao neposrednih učinilaca krivičnog dela. Sve dosad podnete prijave odbačene su u osnovnim javnim tužilaštvima, iako je Zakonom o veterinarstvu još 2005. godine propisano da je lokalna samouprava dužna da zbrinjava na human način napuštene kućne ljubimce, a Krivičnim zakonikom je ubijanje napuštenih životinja zabranjeno od januara 2006. godine. Upravo u vreme završetka pisanja ovog rada, Više javno tužilaštvo u Sremskoj Mitrovici obavestilo nas je da je odluka Osnovnog javnog tužilaštva u Rumi o odbacivanju naše krivične prijave nezakonita i nepravilna i očekujemo da OJT u Rumi utvrdi sve činjenice i napiše optužnice.

Statistički podaci, koliko god da nas ograničavaju u izražavanju informacija koje omogućavaju dublji uvid u raznovrsnost problema kada je u pitanju reakcija građana i državnih organa u vezi sa nasiljem nad životinjama, oni su neophodni radi sagledavanja mogućnih načina prevazilaženja situacije koja postoji od uviđenja krivičnog dela Ubijanje i zlostavljanje životinja u krivično pravo u Srbiji. Podaci kojima raspolažemo ukazuju da je neophodna edukacija i standardizovanje procedura da bi predstavnici državnih organa radili profesionalno i efikasno, ali da su od najveće važnosti za prevazilaženje navedenih problema odgovornost i nepristrasnost državnih i policijskih službenika. Edukacija i pravilno informisanje građana i građanki, kao i njihovo ohrabrivanje da prijavljuju krivična dela dužnost je ne samo organizacija civilnog društva, nego i svih službenika na javnim funkcijama i u tom pogledu trebalo bi da postoji bliska konstruktivna saradnja civilnog i javnog sektora.

Stručni članci

  • Razlozi za izricanje malog broja osuđujućih presuda učiniocima krivičnog dela ubijanja i zlostavljanja životinja +

    Razlozi za izricanje malog broja osuđujućih presuda učiniocima krivičnog dela ubijanja i zlostavljanja životinja Opširnije...
  • Uloga civilnog sektora u povezivanju lokalnih i nacionalnih epidemioloških izazova +

    Uloga civilnog sektora u povezivanju lokalnih i nacionalnih epidemioloških izazova Opširnije...
  • Terapeutski uticaj kućnih ljubimaca na zdravlje ljudi +

    Terapeutski uticaj kućnih ljubimaca na zdravlje ljudi Opširnije...
  • Aflatoksin u hrani i hrani za životinje je ozbiljna pretnja za zdravlje +

    Aflatoksin u hrani i hrani za životinje je ozbiljna pretnja za zdravlje Opširnije...
  • Trovanje životinja –veterinarsko medicinski i krivično pravni aspekti +

    Trovanje životinja –veterinarsko medicinski i krivično pravni aspekti Opširnije...
  • Bihevioristika - uloga i značaj za veterinarsku medicinu i dobrobit životinja +

    Bihevioristika - uloga i značaj za veterinarsku medicinu i dobrobit životinja Opširnije...
  • Uključivanje životinja u programe rada sa osuđenim licima +

    Uključivanje životinja u programe rada sa osuđenim licima Opširnije...
  • Uhvati – steriliši - vrati, zadrži ili udomi +

    Uhvati – steriliši - vrati, zadrži ili udomi Opširnije...
  • Uporedna analiza odštetnih zahteva i ujeda pasa +

    Uporedna analiza odštetnih zahteva i ujeda pasa Opširnije...
  • Trovanje pasa – odnos između krivičnog dela ubijanja i zlostavljanja životinja iz člana 269. Krivičnog zakonika i krivičnog dela izazivanja opšte opasnosti iz člana 278. Krivičnog zakonika +

    Trovanje pasa – odnos između krivičnog dela ubijanja i zlostavljanja životinja iz člana 269. Krivičnog zakonika Opširnije...
  • 1
  • 2